محمد الريشهري
38
گزيده شهادت نامه امام حسين ( ع ) ( فارسى )
بزرگ تهرانى « 1 » و يوسف اليان سَركيس ، « 2 » اين كتاب را به وى منسوب نمودهاند . آنچه نظر اسماعيل پاشا را كماعتبار مىكند ، اشاره وى به وفيات الأعيان به عنوان منبع است ، حال آن كه ما چنين مطلبى را در وفيات الأعيان نيافتيم و اسماعيل پاشا خود در كتاب ديگرش ، إيضاح المكنون ، كتاب را بدون ذكر مؤلّف آن ، معرّفى كرده است . « 3 » كتابشناسان معاصر ، مانند سيّد عبد العزيز طباطبايى ، نيز بر اين اعتقادند كه اين كتاب را بر اسفراينى بستهاند ؛ زيرا اسلوب و سبْك آن ، با كتابهاى تأليفشده در قرن چهارم ، يعنى سالهاى تدريس و تأليف اسفراينى ، همسان نيست . « 4 » نكته آخر ، آن كه مطالب كتاب ، بدون سند و مأخذ است و گاه چنان غير معتبر و دور از عقل است « 5 » كه تأليف آن را از سوى يك فقيه دانشمند ، بعيد مىسازد . از اين رو ، محقّقان خبره در سيره و تاريخ امام حسين عليه السلام ، به انكار آن پرداختهاند . « 6 » 3 . روضة الشهدا كمال الدين حسين بن على واعظ كاشفى ( م 910 ق ) مبتكر سبْك قصّهپردازى و پردازش پندگونه از وقايع تاريخى است . او كه سنّى يا شيعه بودنش معلوم نيست ، شيفته اهل بيت عليهم السلام بود و براى جذب عوام ، حوادث تاريخى و بويژه حادثه عاشورا را با نثرى دلپسند به داستان در آورد و در اين ميان ، مطالب معتبر و غير معتبر و مستند و
--> ( 1 ) الذريعة : ج 17 ص 72 - 73 ش 380 . ( 2 ) معجم المطبوعات العربّية : ج 1 ص 436 . ( 3 ) ايضاح المكنون : ج 2 ص 685 . ( 4 ) ر . ك : أهل البيت فى المكتبة العربيّة : ص 655 . ( 5 ) مانند آن كه اسب امام حسين عليه السلام به تنهايى 26 سواره و نُه اسب را كشت ( نور العين : ص 51 ) و يا جنگ از روز سوم محرّم شروع شد و امام عليه السلام در همان روز سوم ، هزار نفر را كشت ( ص 36 ) و موارد ديگر ( ر . ك : ص 7 و 37 - 38 و 41 و 44 و 48 و . . . ) . ( 6 ) مانند شهيد قاضى طباطبايى كه آن را در ضعف و جعل ، مانند مقتل منسوب به ابو مخنف و سراسر قصّه مىخواند ( تحقيق در باره اوّلْ اربعين حضرت سيّد الشهدا عليه السلام : ص 60 ) و نيز ميرزا محمّد ارباب در اربعين حسينيّه ( ص 272 ) و فضلعلى قزوينى در الإمام حسين عليه السلام و أصحابه ( ج 1 ص 150 ) .